เส้นทางของเพลง “หมอลำ” วัฒนธรรมที่สืบทอดกันมาช้านานของชาวอีสาน

ในยุคสมัยนี้ หากพูดถึงเพลงหมอลำ เราก็คงจะนึกเพลงลูกทุ่งที่มีท่วงทำนองสนุกสนาน มีลักษณะฟังง่าย เข้าใจง่าย สามารถร้องเล่นเต้นตามได้ แต่เพลงหมอลำตามความเข้าใจของเรานี้เป็นสิ่งที่วิวัฒนาการมาจากหมอลำพื้นบ้าน ซึ่งเป็นวัฒนธรรมอีสาน รากเหง้าดั้งเดิมของเพลงหมอลำ ความเจริญก้าวหน้าของหมอลำก็คงไม่ต่างจากความเจริญก้าวหน้าของสิ่งอื่น ๆ เท่าไหร่นัก คือเกิดจากการต้องปรับตัวเพื่อความอยู่รอดในสังคมนั่นเอง

วิวัฒนาการของหมอลำ
แต่เดิมเพลงหมอลำเป็นเพลงที่ชาวบ้านแต่ละท้องถิ่นคิดค้นและประดิษฐ์แบบแผนการร้องขึ้นมา และใช้สำเนียงภาษาอีสานในการร้องลำ โดยใช้วิธีสืบทอดด้วยการท่องจำปากต่อปากจากครู จนเมื่อมีความชำนาญก็สามารถด้นสดและคิดท่วงทำนองจังหวะขึ้นใหม่ สร้างลูกเล่นเฉพาะตัวและทางของตัวเองได้ ซึ่งหมอลำที่มีทางและเอกลักษณ์ของตนมักจะได้รับความนิยมและประสบความสำเร็จในการเป็นหมอลำ

อย่างไรก็ตาม เมื่อสังคมมีความเจริญขึ้น ความนิยมของเพลงหมอลำก็ลดลง วิถีชีวิตความเป็นอยู่ของชาวบ้านเริ่มเปลี่ยนไป เพราะได้รับอิทธิพลจากสังคมเมืองมากขึ้น เมื่อสังคมเมืองที่มีความแข็งแรงกว่าแผ่อิทธิพลปกคลุมสังคมชมบท เพลงพื้นบ้านของชาวบ้านก็ย่อมปรับเปลี่ยนรูปแบบไปตามสังคมด้วยเช่นกัน ซึ่งแนวเพลงที่ได้รับความนิยมในสังคมเมือง ณ เวลานั้นก็คือ “เพลงลูกทุ่ง” ที่เรารู้จักกันดีนั่นเอง

นอกจากเพลงหมอลำจะครองใจคนอีสานด้วยเอกลักษณ์เฉพาะตนของหมอลำแล้ว เพลงหมอลำยังได้พัฒนาปรับตัวให้เข้ากับสมัยนิยมของเพลงลูกทุ่งมากยิ่งขึ้น ด้วยการนำเอาทำนองเพลงหมอลำมาประยุกต์เข้ากับทำนองเพลงลูกทุ่ง กลายเป็น “ลูกทุ่งหมอลำ”

ด้วยความที่จังหวะทำนองดนตรีหลักของหมอลำมาจากแคน ซึ่งสามารถปรับเข้ากับจังหวะของเครื่องดนตรีไฟฟ้าสมัยใหม่ได้อย่างแนบเนียนเป็นธรรมชาติ ไม่ผิดเพี้ยน ทำให้กระแสเพลงลูกทุ่งหมอลำดำเนินสืบมายังปัจจุบัน อีกทั้งยังได้รับความนิยมมากกว่าเพลงหมอลำแท้ ๆ อีกด้วย

ในยุคสมัยนี้ที่วงการเพลงไทยแข่งขันกันเองและแข่งขันกับตลาดเอเชียอย่างดุเดือดนี้ เพลงลูกทุ่งหมอลำก็ยังยืนหยัดชนะใจแฟนเพลงอย่างเหนียวแน่น หากเรียกตามศัพท์ของวัยรุ่น ก็คงต้องบอกว่า “ยืนหนึ่ง” เลยเชียว

พูดคุยกันมาเสียยาว จะไม่แนะนำเพลงลูกทุ่งหมอลำสุดฮิตคงไม่ได้แล้ว เพลงที่เราจะแนะนำนี้ เป็นเพลงที่มีกระแสโด่งดังเป็นอย่างมาก เชื่อว่าคงเคยผ่านหูใครหลาย ๆ คนมาแล้วแน่นอน เพราะเพลงลูกทุ่งหมอลำน่ะ มีเปิดอยู่ในทุกเทศกาลของไทยเลยจริง ๆ

1.พีสะเดิด – สาวกระโปรงเหี่ยน

2.พีสะเดิด – จี่หอย

3.เอิ้นขวัญ วรัญญา – บ่กล้าบอกครู แต่หนูกล้าบอกอ้าย

4.สาวมาด เมกะแดนซ์ – ดาวมหาลัย

5.ไผ่ พงศธร – คนบ้านเดียวกัน

6.ปอยฝ้าย มาลัยพร – มันต้องถอน

7.จินตหรา พูนลาภ – มิสซิสเหี่ยน

8.จินตหรา พูนลาภ – เต่างอ

ด้วยความที่ช่องทางสื่อในปัจจุบันมีความทันสมัยมากยิ่งขึ้น จึงทำให้เพลงลูกทุ่งหมอลำสามารถขยายฐานผู้ฟังกลุ่มใหม่ ๆ ทั้งกลุ่มวัยรุ่นในสังคมเมืองและผู้ฟังในภูมิภาคต่าง ๆ ได้เป็นจำนวนมาก การปรับเปลี่ยนตัวเองให้เข้ากับสังคมตลอดเวลาทำให้เพลงอีสานแบบประยุกต์หรือลูกทุ่งหมอลำดำรงอยู่ได้ท่ามกลางกระแสเพลงแนวใหม่ที่เข้ามาตีตลาดเมืองไทย ในขณะที่เพลงพื้นบ้านประเภทอื่นๆ ค่อยๆ จางหายไปจากการรับรู้ของสังคม

อย่างไรก็ตาม ไม่ว่าเพลงลูกทุ่งหมอลำจะถูกปรับเปลี่ยนเพื่อความอยู่รอดในสังคมมากแค่ไหน แต่ก็ยังไม่ทิ้งรากฐานความเป็นอีสานอยู่นั่นเอง